بررسی نقش عوامل مؤثر بر گردشگری مذهبی در توسعه کارآفرینی شهر شیراز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد مدیریت جهانگردی، گرایش بازاریابی، دانشگاه علم و هنر یزد

چکیده

گردشگری مذهبی یکی از قدیمی‌‏ترین و پررونق‌‏ترین گردشگری‌‏ها در جهان است که قدمت آن به تاریخ فرهنگ دینی می‌‏رسد. کلان‏‌شهر شیراز، با داشتن جاذبه‏‌های گردشگری و بهره‌‏مندی از اماکن و بقاع متبرکه، هنوز در جذب گردشگر فرهنگی موفقیت چندانی به‏‌دست نیاورده است. رونق گردشگری مذهبی در این شهر به توسعۀ کارآفرینی منجر خواهد شد. ازاین‏‌رو، هدف از انجام این پژوهش بررسی نقش عوامل مؤثر بر گردشگری مذهبی در توسعۀ کارآفرینی شهر شیراز با رویکرد نگاشت ‏شناختی فازی و تحلیل شبکه‌‏های اجتماعی است. این روش پژوهش آمیخته از لحاظ هدف کاربردی و از حیث جمع‌‏آوری داده‌‏ها توصیفی است. بدین منظور، پس از بیان موضوع و بررسی پیشینۀ پژوهش، نقش عوامل مؤثر بر گردشگری مذهبی در توسعۀ کارآفرینی شهر شیراز شناسایی شد، سپس پرسش‌‏نامۀ ماتریسی در اختیار 120 نفر از گردشگران مذهبی قرار گرفت و داده‌‏ها جمع‌‏آوری شد. در ادامه، داده‏‌های به‏‌دست‏‌آمده با نرم‌‏افزار اف‏‌سی‌مپر و یوسینت تجزیه و تحلیل شد. بنابر یافته‏‌های پژوهش، از میان عوامل شناسایی‏‌شده، عوامل اطلاع‌‏رسانی دربارۀ اماکن مذهبی و پیشینۀ آن‏‌ها، رونق‌‏بخشی به کسب‏‌وکارهای گردشگری مختص زائران، و ایجاد امنیت از سایر عوامل‏ مرکزیت بیشتری دارند. در نهایت، سناریوهایی بر اساس این سه عامل نوشته شد و به‌‏منظور ارتقای نقش گردشگری مذهبی در توسعۀ کارآفرینی شهر شیراز پیشنهادهایی ارائه شد.

کلیدواژه‌ها


آقاجانی، معصومه و فراهانی‏‌فرد، سعید (1394). «گردشگری مذهبی و عوامل مؤثر بر آن (مطالعۀ موردی ایران)». فصلنامۀ سیاست‏‌های راهبردی و کلان، دورۀ 3، شمارۀ 9، ص 43-66.
ابراهیمی دهکردی، امین (1395). «نقش عوامل فرهنگی، مذهبی و اکوتوریستی در توسعۀ گردشگری ابرکوه». جغرافیایی فضای گردشگری، دورۀ 3، شمارۀ 9، ص 1-16.
پیرعلی، علیرضا و سیادت، سعیده (1397). «راهبردهای توسعۀ گردشگری مذهبی در کلان شهر شیراز». فصلنامۀ رهیافت فرهنگ دینی، دورۀ 1، شمارۀ 2، ص 115-130.
جعفری صمیمی، احمد و خبره، شیما (1394). «اثر گردشگری مذهبی بر رشد اقتصادی در استان‏‌های ایران». جغرافیایی فضای گردشگری، دورۀ 4، شمارۀ 15، ص 85-103.
سعیدی، حسین و عندلیب، داوود (1397). «شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر موفقیت برنامه‌‏ریزی استراتژیک در مدیریت شهری با رویکرد نقشۀ شناختی فازی». مدیریت شهری، دورۀ 17، شمارۀ 53، ص 221-234.
شفیعیان، امیرحسین، کریمی دستجردی، داوود و شفیعیان، مهرناز (1393). «شناسایی و اولویت‏‌بندی فرصت‏‌های خرد کارآفرینی گردشگری مذهبی داخلی شهر مشهد». گردشگری، دورۀ 2، شمارۀ، ص 37-48.
عباس‌‏زاده، محمد (1391). «تأملی بر اعتبار و پایایی در پژوهش‌‏های کیفی». جامعه‌‏شناسی کاربردی، سال 23، شمارۀ 1، شمارۀ پیاپی 45، ص 19-43.
عربشاهی، معصومه، بهبودی، امید و کشفی، سیدمحمدامین (1396). «تحلیل نقش عوامل رانشی و کششی در توسعۀ گردشگری مذهبی در شهر مقدس قم». فصلنامۀ گردشگری و توسعه، دورۀ 6، شمارۀ 3، ص 58-79.
کاوه پیشقدم، محمدکاظم، رجایی دستغیب، ماندانا و رجایی دستغیب، زرآسا (1397). «تحلیلی بر نقش حرم مطهر حضرت احمد بن موسی الکاظم شاه چراغ (ع) در توسعۀ گردشگری مذهبی شهر شیراز». فصلنامۀ رهیافت فرهنگ دینی، دورۀ 1، شمارۀ 1، ص 195-210.
Ajit, S. K. (2004, August). “Quest for good governance: Contribution and potential of religious institutions as stakeholders”. In Monash Governance Research Unit Conference (Vol. 27, No. 1, pp. 1-15).‏
Boddy, C. R. (2016). “Sample size for qualitative research”. Qualitative Market Research: An International Journal, 19(4), 426-432.
Dodd, S. D., & Gotsis, G. (2007). “The interrelationships between entrepreneurship and religion”. The international journal of entrepreneurship and innovation, 8(2), 93-104.‏
Fong, Y. L., Firoz, D., & Sulaiman, W. I. W. (2018). “The impact of tourism advertisement promotional videos on young adults”. E-Bangi, 14(3), 1-16.
Farmaki, A., Altinay, L., Christou, P., & Kenebayeva, A. (2020). “Religion and entrepreneurship in hospitality and tourism”. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 32(1), 148-172.
Garrod, B., Wornell, R., & Youell, R. (2006). “Re-conceptualising rural resources as countryside capital: The case of rural tourism”. Journal of rural studies, 22(1), 117-128.‏
Griebel, J. M., Park, J. Z., & Neubert, M. J. (2014). “Faith and work: An exploratory study of religious entrepreneurs”. Religions, 5(3), 780-800.‏
Gundry, L. K., & Kickul, J. R. (2006). Entrepreneurship strategy: changing patterns in new venture creation, growth, and reinvention. Sage Publications.‏‏
Gursoy, D., Altinay, L., & Kenebayeva, A. (2017). “Religiosity and entrepreneurship behaviours”. International Journal of Hospitality Management, 67, 87-94.‏
Handriana, T., Yulianti, P., & Kurniawati, M. (2019). “Exploration of pilgrimage tourism in Indonesia”. Journal of Islamic Marketing,‏ 11(3), 783-795.
Lordkipanidze, M., Brezet, H., & Backman, M. (2005). “The entrepreneurship factor in sustainable tourism development”. Journal of cleaner production, 13(8), 787-798.‏
Naseri, A., & Tamam, E. (2012). “Impact of Islamic religious symbol in producing favorable attitude toward advertisement”. Revista de Administratie Publica si Politici Sociale, 1(8), 61-77.
Oh, C. O. (2005). “The contribution of tourism development to economic growth in the Korean economy”. Tourism management, 26(1), 39-44.‏
Parboteeah, K. P., Walter, S. G., & Block, J. H. (2015). “When does Christian religion matter for entrepreneurial activity? The contingent effect of a country’s investments into knowledge”. Journal of Business Ethics, 130(2), 447-465.‏
Rasool, F., Fatima, U., & Sohail, S. (2020). “Religion tourism and entrepreneurial development (A case study Hazrat Data Ganj Bakhsh Shrine)”. South Asian Studies, 31(1), 275-289.
Sudigdo, A., Khalifa, G. S., & Abuelhassan, A. E. (2019). “Driving Islamic Attributes, Destination Security Guarantee & Destination Image To Predict Tourists'decision To Visit Jakarta”. International Journal on Recent Trends in Business and Tourism (IJRTBT), 3(1), 59-65.‏
Tang, C. F., & Abosedra, S. (2014). “The impacts of tourism, energy consumption and political instability on economic growth in the MENA countries.” Energy Policy, 68, 458-464.‏