بررسی تأثیر جهت‌گیری راهبردی در چابکی و تاب‌آوری زنجیرۀ تأمین گردشگری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران

2 دانشجوی دکتری مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران

3 کارشناس ارشد مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران

10.22133/tlj.2023.374380.1065

چکیده

با توجه به اهمیت گردشگری از نظر اقتصادی و فرهنگی و نقش پنهان آن در دستیابی به توسعهٔ اقتصادی و حوادث و رخدادهایی که در رونق و رکود این صنعت تأثیر دارند ازجمله شرایط حاضر و بروز پاندمی کرونا، آشنایی با راهبردهایی برای تاب‌آوری و چابک کردن این صنعت ضروری است. ازاین‌رو، این پژوهش، با پرداختن به نقش جهت‌گیری‌های استراتژیک، تأثیرات کارآفرینی، زیست‌محیطی، زنجیرهٔ تأمین، فنّاوری، بازار و یادگیری را در توسعهٔ چابکی زنجیرهٔ تأمین گردشگری و انعطاف‌پذیری زنجیرهٔ تأمین گردشگری بررسی می‌کند. جامعهٔ آماری این پژوهش شامل مدیران هتل‌ها و تورلیدرهای شهر تهران است که 286 نفر براساس فرمول کوکران به‌منزلهٔ نمونه انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری داده‌ها پرسش‌نامه است و تجزیه‌‌وتحلیل داده‌های پژوهش نیز با استفاده از روش معادلات ساختاری و نرم‌افزار آماری SPSS و SmartPLS انجام شد. براساس نتایج، ضریب آلفای کرونباخ برای تمام متغیرهای پژوهش 810/0 است که در سطح مطلوب است و نشان از اعتبار سنجه‌های پژوهش دارد. در این پژوهش، به بررسی تأثیر شش جهت‌گیری مختلف درخصوص تاب‌آوری و چابکی زنجیرهٔ تأمین گردشگری در شهر تهران پرداخته شد که ضمن تأیید تأثیر جهت‌گیری‌های راهبردی در تاب‌آوری و چابکی زنجیرهٔ تأمین گردشگری در شهر تهران مشخص شد که جهت‌گیری بازار بیشترین و جهت‌گیری یادگیری کمترین تأثیر را در تاب‌آوری زنجیرهٔ تأمین گردشگری دارد. از طرفی، جهت‌گیری فنّاوری بیشترین و جهت‌گیری زیست‌محیطی نیز کمترین تأثیر را در چابکی زنجیرهٔ تأمین گردشگری دارد.

کلیدواژه‌ها


منابع

اسعدی، میرمحمد، فلاح تفتی، حامد، زحمتکش سردوراهی، مهدیه و روسایی مریم (1399). عوامل مرتبط با زنجیرهٔ تأمین گردشگری سلامت (مورد مطالعه: شهر یزد). مدیریت اطلاعات سلامت، 17(3)، ص 104-110.
محمدزاده لاریجانی، فاطمه، دربان آستانه، علیرضا، رضوانی، محمدرضا و مطیعی لنگرودی، سیدحسن (1398). شناسایی و اولویت‌بندی مؤلفه‌ها و فرایندهای مؤثر در ارزیابی عملکرد مدیریت زنجیرهٔ تأمین گردشگری کوهستانی - جنگلی (مورد مطالعه: منطقهٔ مازندران مرکزی).‎ گردشگری شهری، ۶(۱)، ص ۸۷-۱۰۶.
نصر، طاهره (1398). شناسایی عوامل کلیدی مؤثر بر گردشگری در کلان‌شهر شیراز با رویکرد آینده‌پژوهی. برنامه‌ریزی شهری، ۱۰(۳۷)، ص ۵۵-۶۶.
Ahmadimanesh, F., Paydar, M. M., & Asadi-Gangraj, E. (2019). Designing a mathematical model for dental tourism supply chain. Tourism Management, 75, 404-417.
Al-Aomar, R., & Hussain, M. (2018). An assessment of adopting lean techniques in the construct of hotel supply chain. Tourism Management, 69, 553-565.
Altay, N., Gunasekaran, A., Dubey, R., & Childe, S. J. (2018). Agility and resilience as antecedents of supply chain performance under moderating effects of organizational culture within the humanitarian setting: a dynamic capability view. Production Planning & Control, 29(14), 1158-1174.
Azmi, A., Hamid, I. A., Ahmad, J. A., & Ramli, R. A. (2017). Tourism supply chain perspectives on border shopping development at Padang Besar, Malaysia. In Balancing development and sustainability in tourism destinations (pp. 291–300). Singapore: Springer.
Banerjee, S. B., Iyer, E. S., & Kashyap, R. K. (2003). Corporate environmentalism: Antecedents and influence of industry type. Journal of Marketing, 67(2), 106-122.
Blome, C., Schoenherr, T., & Rexhausen, D. (2013). Antecedents and enablers of supply chain agility and its effect on performance: A dynamic capabilities perspective. International Journal of Production Research, 51(4), 1295-1318.
Chan, R. Y. K., He, H., Chan, H. K., & Wang, W. C. (2012). Environmental orientation and corporate performance: The mediation mechanism of green supply chain management and moderating effect of competitive intensity. Industrial Marketing Management, 41(4), 621-630.
Chin, W. W. (1998). The partial least squares approach to structural equation modeling. Modern Methods for Business Research, 295(2), 295-33.
Covin, J. G., & Slevin, D. P. (1989). Strategic management of small firms in hostile and benign environments. Strategic Management Journal, 10(1), 75-87.
Deutscher, F., Zapkau, F. B., Schwens, C., Baum, M., & Kabst, R. (2016). Strategic orientations and performance: A configurational perspective. Journal of Business Research, 69(2), 849-861.
Gatignon, H., & Xuereb, J. M. (1997). Strategic Orientation of the Firm and New Product Performance. Journal of Marketing Research, 34(1), 77-90.
Gnizy, I., Baker, W. E., & Grinstein, A. (2014). Proactive learning culture: A dynamic capability and key success factor for SMEs entering foreign markets. International Marketing Review, 31(5), 477-505.
Gonzalez-Torres, T., Rodriguez-Sanchez, J. L., & Pelechano-Barahona, E. (2020). Managing relationships in the Tourism Supply Chain to overcome epidemic outbreaks: the case of COVID-19 and the hospitality industry in Spain. International Journal of Hospitality Mangement, 92, 102733.
Guo, X., & He, L. (2012). Tourism supply-chain coordination: the cooperation between tourism hotel and tour operator. Tourism Economicsm, 18(6), 1361-1376.
Hakala, H. (2011). Strategic orientations in management literature: Three approaches to understanding the interaction between market, technology, entrepreneurial, and learning orientations. International Journal of Management Reviews, 13(2), 199-217.
Jaworski, B. J., & Kohli, A. K. (1993). Market orientation: Antecedents and consequences. The Journal of Marketing, 57, 53-70.
Lin, L. P. L., Yu, C. Y., & Chang, F. C. (2018). Determinants of CSER practices for reducing greenhouse gas emissions: From the perspectives of administrative managers in tour operators. Tourism Management, 64, 1-12.
Mandal, S., Roy, S., & Raju, G. A. (2016). Tourism supply chain agility: An empirical examination using resource-based view. International Journal of Business Forecasting and Marketing Intelligence, 2(2), 151-173.
Mandal, S. (2018). Exploring the influence of big data analytics management capabilities on sustainable tourism supply chain performance: the moderating role of technology orientation. Journal of Travel & Tourism Marketing, 35(8), 1-15.
Mandal, S., & Saravanan, D. (2019). Exploring the Influence of Strategic Orientations on Tourism Supply Chain Agility and Resilience: An Empirical Investigation. Tourism Planning & Development, 16(6), 612-636.
Mandal, S., & Dubey, R. K. (2020). Role of tourism IT adoption and risk management orientation on tourism agility and resilience: Impact on sustainable tourism supply chain performance. International Journal of Tourism Research, 22(6), 800-813.
Mandal, S., & Sarathy, R. (2018). The Effect of Supply Chain Relationships on Resilience: Empirical Evidence from India. Global Business Review, 19(3), S196-S217.
Mentzer, J. T., DeWitt, W., Keebler, J. S., Min, S., Nix, N. W., Smith, C. D., & Zacharia, Z. G. (2001). Defining supply chain management. Journal of Business Logistics, 22(2), 1-25.
Morgan, N. A., Vorhies, D. W., & Mason, C. H. (2009). Market orientation, marketing capabilities, and firm performance. Strategic Management Journal, 30(8), 909-920.
Mu, J., Thomas, E., Peng, G., & Di Benedetto, A. (2017). Strategic orientation and new product development performance: The role of networking capability and networking ability. Industrial Marketing Management, 64, 187-201.
Roy, S., Amar, R. G., & Mandal, S. (2016). A dynamic capability view on tourism supply chain resilience: Evidence from Indian tourism sector. Journal of Environmental Management & Tourism, 7(13), 133.
Sari, K., & Suslu, M. (2018). A modeling approach for evaluating green performance of a hotel supply chain. Technological Forecasting and Social Change, 137, 53-60.
Sigala, M. (2008). A supply chain management approach for investigating the role of tour operators on sustainable tourism: The case of TUI. Journal of Cleaner Production, 16(15), 1589-1599.
Teece, D. J. (2012). Dynamic capabilities: Routines versus entrepreneurial action. Journal of Management Studies, 49(8), 1395-1401.
Tenenhaus, M., Amato, S., & Esposito Vinzi, V. (2005). A global goodness-offit index for PLS structural equation modeling, Proceedings of the XLII SIS Scientific Meeting, Vol. Contributed Papers, CLEUP, Padova, 739-742.
Tsou, H. T., Liao, W. H., & Chen, J. S. (2014). Market and Technology Orientations for Service Delivery Innovation: The Link of Innovative Competence. Journal of Business & Industrial Marketing.
Wang, C. L. (2008). Entrepreneurial Orientation, Learning Orientation, and Firm Performance. Entrepreneurship Theory and Practice, 32(4), 635-657.
Wetzels, M., Odekerken-Schröder, G., & Van Oppen, C. (2009). Using PLS path modeling for assessing hierarchical construct models: Guidelines and empirical illustration. MIS quarterly, 177-195.
Zhang, X., Song, H., & Huang, G. Q. (2009). Tourism supply chain management: A new research agenda. Tourism Management, 30(3), 345-358.
Zhou, K. Z., & Li, C. B. (2010). How strategic orientations influence the building of dynamic capability in emerging economies. Journal of Business Research, 63(3), 224-231.